What is Art-Film?

Art film က ဘယ္လုုိမ်ဳိးလဲ ၊ သာမန္ရုုပ္ရွင္နဲ ့ဘယ္လုုိကြဲလဲ

Art-house film လုုိ ့လူသိမ်ားတဲ့ art-film ေတြက အမ်ားစုုမၾကိဳက္တဲ့ ကားေတြ၊ သမာရုုိးက်ရုုပ္ရွင္ရံုုေတြမွာ ျပရင္ လူလာမၾကည့္တဲ့ ကားေတြမုုိ ့လုုိ ့ Art House ေခၚတဲ့ အႏုုပညာ ျပခန္းေတြ၊ ဇာတ္ရံုုေတြမွာျပလုုိ ့ Art-house film လိုု ့ေခၚၾကတာပါ

အဲဒါဆုုိ Indie film ကေကာဘာလဲ..
ႏုုိင္ငံတကာမွာေတာ့ art/indie films ေတြကုုိ independent film company ေတြကေန ထုုတ္လုုပ္တာျဖစ္ျပီး၊ Mainstream/blockbuster film ေတြက Big movie studio ၾကီးေတြကေန ရင္းႏွီးျမွဳပ္ႏွံတာပါ ။ ျမန္မာျပည္မွာကေတာ့ Big movie studio လုုိ ့ေျပာပေလာက္တဲ့ movie studio ေတြအခုုေခတ္မွာမရွိသေလာက္ရွားသြားပါျပီ။ Development, production, distribution ေတြလုုပ္ျပီး ကုုိယ္ပုုိင္ studio facility ရွိတဲ့ Corporation ေတြပါပဲ။ ျမန္မာျပည္မွာ အရင္တုုန္းကေတာ့ A1 တုုိ ့ Burma Films တုုိ ့ေပါ့။ Hollywood မွာေတာင္ ၅ ခုုေလာက္ပဲရွိပါတယ္။ The Big Five လုုိ ့ေခၚၾကတယ္။ အခုုလက္ရွိ 35 လမ္းက movie company ေတြအားလံုုး independent ရုုပ္ရွင္ company ေတြခ်ည္းပါပဲ.. Technically speaking ေပါ့ေလ.. Movie studio ဆုုိတာက Development ကစျပီး Production နဲ ့ distribution အထိလုုပ္တဲ့ဟာပါ။ Production တစ္ခုုထဲ လုုပ္ရင္ေတာ့ Production company ေပါ့။
သမာရုုိးက်ရုုပ္ရွင္နဲ ့ဘာကြာလဲဆုုိေတာ့
အဓိက ကြာတာကေတာ့ ဇာတ္လမ္းပါ..
ဇာတ္လမ္းပံုုစံ မွာ သမာရုုိးက် (classical plot),
ဇာတ္ကြက္အနည္းငယ္သံုုးျပီး တင္ဆက္ပံုုအသားေပး (mini-plot)
ဇာတ္လမ္းဇာတ္ကြက္ျဖင့္ ျပတာကုုိ ဆန္ ့က်င္တဲ့ . (anti-plot) ဆုုိျပီးရွိပါတယ္..
အဲဒီမွာ art film က ဒုုတိယနဲ ့တတိယ ပံုုစံေတြနဲ ့ရုုိက္တာမ်ားတယ္။ သမာရုုိးက် ဇာတ္လမ္း (classical plot ) လဲ art film မျဖစ္ႏုုိင္ဘူးလားဆုုိေတာ့.. ျဖစ္ႏုုိင္ပါတယ္။ တင္ဆက္ပံုု ခပ္ဆန္းဆန္း သံုုးထားျပီး ဇာတ္လမ္းကေတာ့ ခပ္ရုုိးရုုိးရုုိက္ထားတဲ့ ကားေတြရွိပါတယ္ ။
ဥပမာ.. the Artist ပါ.. ၂၀၁၂ motion pictures awards မွာ ေအာ္စကာ ငါးဆုုရခဲ့တဲ့ အဲဒီကားဟာ ဇတ္လမ္းကေတာ့ ရုုိးရုုိးရွင္းရွင္းပါပဲ ။ ဒါေပမဲ့ အခုုေခတ္ တင္ဆက္ပံုုမဟုုတ္ဘဲ အသံတိတ္ေခတ္က တင္ဆက္ပံုုနဲ ့ျပထားေတာ့ Experimentation (စမ္းသပ္မွဳ) သေဘာပါတဲ့အတြက္ art film လုုိ ့ေခၚလုုိ ့ရပါတယ္။

ေနာက္.. art film/ mainstream film ခြဲထားတာဟာ ေစ်းကြက္အရပါ..
Mainstream ပင္မေရစီးေၾကာင္း ရုုပ္ရွင္ေတြနဲ့ အေၾကာင္းအရာ၊ ဇာတ္လမ္း၊ တင္ျပပံုု ကြာတဲ့အတြက္ ၾကည့္တဲ့ ပရိတ္သတ္လဲ ကြာသြားတယ္။ Art film ေတြကုုိၾကည့္တာက ျမိဳ ့ေနလူထုု၊ ဘြဲ ့ရေတြ၊ တကၠသိုုလ္ေက်ာင္းသားေတြ၊ ပညာရွင္အသုုိင္းအ၀ုုိင္းေတြကၾကည့္တာမ်ားပါတယ္။ သာမာန္ပရိတ္သတ္ပမာဏနဲ ့စာရင္ မေျပာပေလာက္ပါဘူး။ ဒါေၾကာင့္ art film ေတြက mainstream စီးပြားျဖစ္ရုုပ္ရွင္ ေတြေလာက္ က်ယ္က်ယ္ျပန္ ့ျပန္ ့ျဖန္ ့စရာမလုုိပါဘူး။ ဒါဆုုိ art film က စီးပြားျဖစ္မဟုုတ္ဘူးလားဆုုိေတာ့ .. ဟုုတ္ပါတယ္။ Art film and commercial film ႏွစ္မ်ဳိးလံုုးဟာ စီးပြားျဖစ္ရုုိက္တာမ်ားပါတယ္။
ႏုုိင္ငံတကာမွာ ဘယ္ရုုပ္ရွင္ပဲျဖစ္ျဖစ္ (ခ်မ္းသာလုုိ ့ ကုုိယ္တုုိင္ထုုတ္ရုုိက္တာပဲျဖစ္ျဖစ္၊ Grant ရလုုိ ့ရုုိက္တာ ပဲျဖစ္ျဖစ္ ရုုပ္ရွင္ရဲ ့စီးပြားေရးက႑ကေတာ့ ခ်န္ထားလုုိ ့မရပါဘူး။ ) ရုုပ္ရွင္ေတြရဲ ့ကုုန္က်စရိတ္က မ်ားေတာ့ ႏုုိင္ငံတစ္ႏုုိင္ငံမွာရွိတဲ့ ရုုပ္ရွင္ေစ်းကြက္ဟာ အေရးပါတဲ့ ရင္းႏွီးျမွဳပ္ႏွံမွဳတစ္ခုုပါ။ အခ်ဳိ ့ႏုုိင္ငံေတြမွာ ႏုုိင္ငံအစုုိးရက ရင္းႏွီးျမွဳပ္ႏွံမွဳလုုပ္ပါတယ္။ သူတုုိ ့ႏုုိင္ငံရဲ ့ Cultural Value ျမွင့္တင္ဖုုိ ့ပါ။ Film Commission ေတြ၊ Film Funding ေတြရွိသလုုိ ပုုဂၢလိက ရင္းႏွီးျမွဳပ္ႏွံသူေတြအတြက္လဲ Hedge Fund တုုိ ့ Film Financing Funds တုုိ ့နဲ ့ Investment firm ေတြမွာ specialized area အေနနဲ ့ရင္းႏွီးျမွဳပ္ႏွံၾကတယ္။ ရုုပ္ရွင္ရုုိက္ကူးသူ ပေရာ္ဖက္ရွင္နယ္ေတြအေနနဲ ့လဲ ဒါဟာ တျခားအလုုပ္အကုုိင္ေတြလုုိပဲ ၀င္ေငြရတဲ့၊ ရပ္တည္လုုိ ့ရတဲ့ အလုုပ္ပါ။ Independent ရုုပ္ရွင္ကုုမၺဏီေတြအတြက္ကလည္း ဒီဇာတ္ကားက ၀င္ေငြရမွ ေနာက္ထပ္ဆက္ရပ္တည္ႏုုိင္မွာ . ျဖစ္လုုိ ့ဒီအပုုိင္းက အေရးၾကီးပါတယ္။ ပရိတ္သတ္အကုုန္လံုုးၾကိဳက္တဲ့ ၊ စီးပြားေရးအရ ေအာင္ျမင္တဲ့ art film သာဓကေတြလဲအမ်ားၾကီးရွိပါတယ္။ Jean-Luc Godard ဟာ သူ ့ေခတ္မွာ commercial success အျဖစ္ဆံုုး ဒါရုုိက္တာပါ။ မၾကာေသးခင္က သာဓကဆုုိရင္ေတာ့ Blue is the warmest colour ေပါ့။

jean-luc-godard5.jpg Jean Luc-Godard

blue-is-the-warmest-colour-is-the-film-that-made-me-1421174318Blue is the Warmest Color

ျပီးေတာ့ art film ေတြက ေလးနက္တဲ့ အေၾကာင္းအရာ၊တင္ ျပပံုုေတြပဲရွိတယ္လုုိ ့တခ်ဳိ ့ကထင္ေနၾကတယ္။ ေပါ့ေပါ့ပါးပါးပံုုစံနဲ ့ artistic ျဖစ္ေအာင္ရုုိက္ထားတာေတြရွိတာေပါ့။ Everything is Illuminated တုုိ ့ Amelie တုုိ ့ Moonrise Kingdom တုုိ ့ကုုိၾကည့္ၾကည့္ပါ။ ၾကည္ႏူးစရာေလးေတြ။
ျပီးေတာ့ သူတုုိ ့ဆီမွာ ပင္မေရစီးေၾကာင္းရုုပ္ရွင္ရုုိက္တဲ့သူေတြလည္း art film ရုုိက္တာပါပဲ။ ခြဲျခားခြဲျခားသိပ္မလုုပ္ပါဘူး။ George Lucas တုုိ ့ Steven Speilberg တုုိ ့လဲ indie ရုုပ္ရွင္ေတြနဲ ့စခဲ့ၾကတယ္။ Martin Scorsese ဆုုိလဲ Tentpole film ေတြရုုိက္သလုုိ၊ art film ေတြလဲရုုိက္တာပါပဲ။ Tentpole film ဆုုိတာကေတာ့ လူၾကီး၊လူငယ္မေရြး၊ ပရိတ္သတ္မေရြးၾကည့္လုုိ ့ရေအာင္ လုုပ္ထားတဲ့ mainstream/blockbuster ကား ေတြပါ။

dfa5c4e2801b00074c90b416e7b7c540 Moonrise Kingdom

ျမန္မာျပည္မွာေတာ့ အမ်ားၾကည့္ ပင္မေရးစီးေၾကာင္းရုုပ္ရွင္ေစ်းကြက္ပဲ ရွိပါေသးတယ္
Art film ေစ်းကြက္ျဖစ္လာဖုုိ ့ဆုုိတာ ေတာ္ေတာ္ၾကဳိးစားရဦးမွာပါ
အဲဒီလုုိျဖစ္ဖုုိ ့အတြက္ တစ္ဦးတစ္ေယာက္ထဲေကာင္းလုုိ ့၊ရွိလုုိ ့ မရပါဘူး။ ပရိတ္သတ္ကုုိ အရသာအသစ္တစ္ခုုေပးခ်င္တဲ့ စဥ္းစားစရာေတြ ေပးခ်င္တဲ့ ရုုပ္ရွင္သမားေတြ အမ်ားၾကီးေပၚထြက္လာမွ ေစ်းကြက္တစ္ရပ္ အျဖစ္ေပၚထြက္လာမွာျဖစ္ပါတယ္။
ေလးစားစြာျဖင့္

Kriz Channyein

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s